Hệ số Elo trong cờ vua (hay còn được gọi là điểm Elo) là chỉ số chính sử dụng để xếp hạng các kỳ thủ, kiện tướng cờ vua ở trên toàn thế giới. Vậy hệ số Elo trong cờ vua là gì và có lịch sử hình thành như thế nào? Bài viết dưới đây các chuyên gia hàng đầu chia sẻ kiến thức về hệ số Elo trong cờ vua, quý độc giả hãy cùng nhau tìm hiểu nhé!
Hệ số Elo trong cờ vua là gì?
Hệ số Elo trong cờ vua là gì? Trước khi tìm hiểu về khái niệm hệ số Elo, mọi người cần phải tìm hiểu rõ về nguyên lý của những trò chơi có điểm tổng kết luôn bằng 0, hay trong tiếng Anh được gọi là Zero-sum game. Trò chơi có điểm tổng luôn bằng 0 sẽ được hiểu đơn giản là tổng số điểm của tất cả người chơi tham gia cộng lại sẽ bằng 0. Vì vậy, để giành được chiến thắng, mọi người phải kiếm được số điểm dựa trên điểm thiệt hại của người khác.
Lấy ví dụ đơn giản: khi chơi bài, số tiền mà người thắng đạt được bằng tổng số tiền mất của các người cùng chơi ở trong ván bài đó. Theo nguyên lý tương tjw, những trò chơi cờ vua, cờ tướng và cờ caro đều là zero-sum game. Hệ số Elo là chỉ số sử dụng nhằm sắp xếp thứ hạng người chơi trong các zero-sum game.
Đối với bộ môn Cờ vua cao cấp, hệ số Elo sẽ được công nhận bởi phía Liên đoàn cờ vua thế giới Elo và sử dụng nhằm xếp hạng tương đối trình độ của từng kỳ thủ. Điều này được ghi chi tiết trong FIDE Handbook. Hiện các nước cũng đã sử dụng điểm Elo, nhằm đánh giá những kỳ thủ thi đấu chuyên nghiệp của họ.
Tìm hiểu lịch sử ra đời của hệ số Elo trong cờ vua
Những kiến thức được chia sẻ ở trên mọi người cũng đã hiểu được về khái niệm hệ số Elo trong cờ vua là gì. Tiếp đến chúng tôi chia sẻ về lịch sử ra đời của hệ số Elo trong cờ vua của bộ thể thao trí tuệ. Đối với hệ số Elo trong cờ vua được đặt theo tên của người sáng tạo ra nó, Arpad Elo – là nhà khoa học và cũng là kỳ thủ cờ vua người Hungary. Arpad Elo cũng đã phát triển hệ thống này vào những năm 1960 khi ông làm việc cho Hiệp hội Cờ Vua Hoa Kỳ (USCF).
Hệ Thống Harkness
Đây là hệ thống xếp hạng cờ vua được phát triển bởi Kenneth Harkness vào những năm 1950. Trước khi hệ thống Elo đưa vào sử dụng, hệ thống Harkness là một trong số các phương pháp đầu tiên để xếp hạng từng kỳ thủ cờ vua cũng như đo lường trình độ của họ.
Nhưng hệ thống Harkness cũng đã gặp một số các hạn chế, không đạt được mức độ chính xác cao trong việc xếp hạng trình độ của từng kỳ thủ. Một số các vấn đề của hệ thống Harkness bao gồm có:
- Cách tính điểm phức tạp: hệ thống Harkness dùng những công thức phức tạp nhằm tính điểm cho từng kỳ thủ dựa trên kết quả của từng trận đấu. Điều này cũng đã làm cho việc tính toán cũng như cập nhật điểm số trở nên phức tạp và khó khăn.
- Không thể phản ánh chính xác trình độ: hệ thống Harkness không đáp ứng được yêu cầu của việc phản ánh chính xác trình độ của các kỳ thủ. Có thể sẽ xảy ra tình trạng một kỳ thủ có kết quả tốt hơn ở trong từng trận đấu, nhưng không được thăng hạng đúng mức.
- Không ổn định trong việc cặp đấu: hệ thống Harkness cũng không cung cấp một cơ chế cân đối – ổn định nhằm thực hiện cặp đấu giữa từng kỳ thủ có trình độ khác nhau.
Cũng chính vì các hạn chế này, hệ thống Harkness không được dùng rộng rãi và đã được thay bởi hệ thống Elo sau này, cũng đã cải thiện được tính chính xác; hiệu quả trong việc xếp hạng cờ thế giới cũng như những trò chơi cạnh tranh khác.
Hệ thống Elo
Hệ thống của Elo cũng đã thay thế những hệ thống tính điểm đang cạnh tranh trước đó bằng một hệ thống dựa trên ước tính thống kê. Hệ thống đánh giá sẽ dựa trên mức độ quy mô của giải đấu mà người chơi tham gia thay vì theo từng trận đấu như trước đây.
Ví dụ đơn giản: Một kỳ thủ chiến thắng một trận đấu ở giai đoạn lớn sẽ nhận được nhiều điểm thưởng hơn so với khi chiến thắng ở giải đấu với quy mô nhỏ.
Ngược lại, Elo cũng đã nỗ lực nhằm tạo ra được mô hình thống kế có thể liên kết kết quả trò chơi cùng với những biến cơ bản thể hiện khả năng của mỗi người. Điều này cũng phù hợp bởi một kỳ thủ có thể thể hiện tốt hơn, hoặc tệ hơn thuộc vào từng trận đấu cũng như thời điểm khác nhau, vì vậy dẫn đến hệ số Elo có thể tăng – giảm liên tục.
Hệ số Elo trong cờ vua là gì? Trong khi quan điểm của Elo, kỹ năng thực sự của một người chơi dựa vào kết quả cũng như hiệu suất trung bình thông qua từng trận đấu, mà giá trị trung bình của từng màn trình diễn của bất cứ người chơi nào sẽ chỉ thay đổi chậm theo thời gian.
Giả thiết nào là cần thiết bởi vì trên thực tế hiệu suất cờ vua vẫn không thể nào đi lường được. Người ta không thể nhìn vào chuỗi từng bước di chuyển và rút ra một con số nhằm đại diện cho kỹ năng của kỳ thủ đó. Hiệu suất chỉ có thể được suy ra từ thắng – hòa – thua. Vì vậy, nếu như một người chơi thắng một trò, họ được xem là đã ở cấp độ cao hơn so với đối thủ của họ trong trò chơi đó. Ngược lại, nếu như người chơi thau, họ được xem là đã thi đấu ở cấp độ thấp hơn. Nếu như trận đấu hòa, 2 người chơi được xem là đã có thành tích gần như ngang nhau.
Hệ số Elo hiện được sử dụng nhằm xếp hạng ở trong rất nhiều bộ môn thể thao. Riêng đối với cờ vua, FIDE đã bổ sung thêm một số những cách tính toán khác nhằm phân biệt.
Cách tính elo trong cờ vua quy ước bởi FIDE
Như các bản tin tổng hợp chia sẻ, trong cờ vua phía Liên đoàn cờ vua quốc tế FIDE cũng đã đưa ra một số những cách tính Elo khác nhằm phân biệt giữa các zero-sum game với cờ vua. Từ đó, FIDE cũng đã tạo ra 2 khái niệm mới đó là “Rating” và “Rating Performance”, được áp dụng từ năm 1970. “Rating” và Rating Performance”, hay còn được gọi là hệ số Elo và hiệu suất, thường sẽ được sử dụng nhằm đánh giá tương đối về năng lực của những đấu thủ cờ vua trong từng giải đấu.
Rating
Đây là hệ số Elo trung bình cho biết sức mạnh của một kỳ thủ. Lấy ví dụ, Rating của kỳ thủ A là 2600 còn kỳ thủ B là 2000, hiểu đây là kỳ thủ A mạnh hơn kỳ thủ B. Trong các trận đối kháng, rating được sử dụng dự đoán kết quả trận đấu, như ví dụ trên thì kỳ thủ A sẽ có khả năng cao giành được chiến thắng. Nhưng đôi khi kỳ thu B “bắt chẹt” được người có Rating cao hơn hẳn mình là kỳ thủ A, nếu như Rating của B sẽ tăng lên và A sẽ giảm. Như vậy, Rating thể hiện sức mạnh tương đối của một kỳ thủ, thông thường sẽ được FIDE sử dụng nhằm xếp hạt nhân ở trong một giải đấu
Rating Performance
Được tạm dịch là hiệu suất chơi cờ, thông thường chỉ có giá trị ở trong một giải đấu cờ vua nhất định. FIDE sẽ xét hiệu suất ban đầu cộng với kết quả sau từng vòng thi đấu của kỳ thu đang đấu ở trong cùng một giải, sau đó làm phép tính đại số để cho ra con số đại diện cho năng lực của đấu thủ trong giải thi đấu đó, con số đó sẽ được gọi là Rating Performance.
Lấy ví dụ: chỉ số hiệu suất ở trong giải là 2.500 nghĩa là ở giải đó các bạn đã thể hiện trình độ cỡ một Grand Master (Đại kiện tướng quốc tế). Như kỳ thủ Lê Quang Liêm đã đạt Rating Performance ở Aeroflot Open đến 2872, nghĩa là anh đạt gần đến với trình độ của nhà vô địch thế giới, thuộc vào hàng siêu đại kiện tướng. Cũng vì con số 2.872 này mà anh cũng đá được báo chí thế giới ngợi ca hết lời.
Như vậy Rating và Rating Performance chính là 2 chỉ số được sử dụng với 2 mục đích khác nhau. Rating phục vụ cho quá trình đánh giá sức mạnh của kỳ thủ, xếp hạng ở BXH của FIDE. Ngược lại, Rating Performance chỉ được sử dụng nhằm đánh giá trong giải đấu.
Nguồn: Sưu tầm
